Straatsburg: een reis naar de Europese hoofdstad van de democratie

Leestijd: 9 minuten

Na maandenlange voorbereiding en een keer uitstel in het voorjaar, was het eindelijk zo ver. Op 7, 8 en 9 september 2022 vond de AJV studiereis in samenwerking met de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Open Universiteit plaats naar de Europese hoofdstad van de democratie: Straatsburg in Frankrijk.

Klaar voor de start…?

Op 22 juni 2022 werd de reis aangekondigd via email en faculteitsmededelingen: Er was maar plek voor 39 deelnemers, en de enige manier om op de lijst te komen was zo snel mogelijk aanmelden en betalen! Wij hadden als organisatie nooit gedacht dat de interesse zo hoog zou zijn. Binnen enkele dagen waren we al aan de wachtlijst begonnen!

Organisatie van het hoogste niveau

Deelnemers hebben niet doorgehad hoeveel er georganiseerd moet worden voor zo’n driedaagse studiereis. Allereerst moeten de instellingen beschikbaar zijn voor ons bezoek, maar ook de hotels moeten plek hebben. Als het Europees Parlement in Straatsburg vergadert, zitten de hotels helemaal vol. Als de datum eenmaal geprikt is, dan begint de volgende fase: regelmatig overleg, offertes opvragen voor de bus, hotels checken, onderhandelen over de prijs, waar ga je de eerste avond gezamenlijk eten? Hebben we alle informatie wel voor de instellingen die we gaan bezoeken? Wat doen de regels in Frankrijk omtrent Corona? Hoe zorgen we dat de reis voor iedereen betaalbaar blijft? We zijn dan ook erg tevreden dat het ons gelukt is om deze studiereis aan te bieden, want wat was de reis fantastisch!

Een voorbereid mens telt voor twee

Op dinsdag 30 augustus kwam de groep bij elkaar voor een virtuele voorbereidingsbijeenkomst. Omdat de reis openstond voor studenten vanuit alle fases van de studie, maar ook voor afgestudeerden, wilden we dat iedereen dezelfde basiskennis had over de drie instellingen die we zouden bezoeken: het Europese Parlement (EP van de EU), het Europees Hof van de Rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden (EHRM) en de Raad van Europa (RvE). Ronald Janse, decaan van de faculteit, gaf ons een kort college over de instellingen. De bijeenkomst gaf ons als organisatie ook de mogelijkheid om de groep te voorzien van de meest actuele info. En dan is het wachten tot de bewuste week.

Dag 1: de dag van de heenreis [07 september]

Alle deelnemers verzamelen!

Woensdag 07 september 08.30 uur, Utrecht. De groene bus van onze chauffeur Jacques stond al opgesteld bij het Centraal Station Utrecht. Ondanks de regionale stakingen bij de NS, konden alle deelnemers op tijd bij de bus zijn. De organisatie had al een nachtje in Utrecht geslapen om de laatste voorbereidingen op de dinsdagavond te kunnen doorspreken, dus alles verliep gelukkig soepel. Even voor 9 uur vertrokken wij richting onze tweede opstapplaats bij de ‘Flying Pins’ in Eindhoven. Ongeveer om 10 uur waren we in Eindhoven en kon de rest van de groep opstappen. Iedereen kreeg bij binnenkomst een mooie collectors item: een unieke AJV-schoudertas met daarin een pen en AJV-notitieboekje. Het is tenslotte een studiereis.

Lex & Veto: de AJV-beren

Direct na het vertrek, werd Mark door Ruth verrast met een wel heel bijzonder cadeau. Mark is namelijk per maandag 5 september 2022 benoemd tot OU Ambassadeur van het jaar 2022-2023. We kennen allemaal Lex, onze AJV-mascotte. Ruth heeft Lex in 2018 gescoord toen we als AJV in Brussel waren. Lex (wat wet in het Latijns betekent) is de enige echte EU-beer. Ruth had een eigen beer voor Mark geadopteerd, mr. Ambeersadeur. Maar hij moest natuurlijk nog wel een echte naam krijgen. Iedereen kon op een briefje namen opperen voor de nieuwe mascotte van het AJV Alumnigenootschap. Na een spannende race tussen verschillende creatieve namen, is de beer Veto genoemd. Veto, omdat dit ook het ambassadeurschap van Mark weerspiegeld (in de bres voor de studenten) en het zeker iets met het recht te maken heeft. Wist u al dat Veto zijn eigen Instagram-account heeft gekregen?

Na de ceremoniële uitreiking van Veto, hield Mark een kennismakingsquiz met drie kaartjes: geel, wit en blauw. Er werden vragen gesteld, zoals ‘in welke fase van je studie zit je’ en ‘hoe lang ben je al lid van de AJV?’ Het was leuk om te zien hoe divers onze groep was: jong en oud, net student of allang afgestudeerd, uit het noorden, uit het zuiden. Leuk! Daarna kwam meteen het serieuze werk: de heuse Straatsburg kennisquiz! Er werden vragen gesteld over de OU en de AJV, maar ook over het EHRM, de RvE en de EU. De winnaar van de quiz kreeg een prestigieuze Celebrations champagnefles. Uiteindelijk ging Henk Haverkort vandoor met de prijs! Gefeliciteerd.

Na een aantal pitstops onderweg, kwamen we na zo’n 9,5uur reizen (pfoe, dat is toch wel ver met de bus) om 18:15 uur aan bij ons hotel in Straatsburg. Tijd om de 39 kamers uit te delen en ons snel te gaan opfrissen, want om 19:00 uur ging de groep namelijk alweer verzamelen voor het welkomsdiner.

Na een korte wandeling, kwamen we om 19:30 uur aan bij ons restaurant, Le Tire-Bouchon in hartje Straatsburg. Het is een bijzondere stad. Frankrijk en Duitsland hebben er eeuwen om gevochten en dat is goed terug te zien in de architectuur van de stad, zo ook dit restaurant. Hier had de reisorganisatie een voor-, hoofd- en nagerecht georganiseerd. Het was even wennen, die lokale cuisine (wat was die worst toch? En was dat echt watermeloenensoep?), maar het was zeker gezellig. Na het eten zijn de meesten moe, maar voldaan naar het hotel gegaan. Het schijnt dat een select gezelschap van onze groep nog op stap is gegaan in een hysterische karaokebar. Maar ja, ‘what happens in Straatsburg, stays in Straatsburg’.  Op naar dag twee!

Dag 2: de Grote Dag van het EP en het EHRM [8 september]

Om de echte party animals wat uurtjes slaap te gunnen, verzamelden we om 09:45 uur in de lobby van het hotel. Onze eerste stop: het Europees Parlement in Straatsburg. Hup allemaal de bus in, Mark telt en checkt de aanwezigen met de vraag: ‘wil diegene die er niet is, zijn hand opsteken?’

Het Europees Parlement

Om 10:15 uur gingen we door de beveiliging van het EP en werden we ontvangen door een vriendelijke Fransman (met slaapkamerstem) om ons rond te leiden. We kregen wat te horen over de symboliek en architectuur van het gebouw. Daarna namen we een kijkje in de plenaire zaal van het EP en werd ons verteld over hoe dat allemaal in zijn werk gaat. Ook hebben we nog een korte film gezien over de EU  in een heuse 360 graden filmzaal. Na de rondleiding zijn we als groep nog op de foto geweest met de vlaggen van alle lidstaten. Wat een mooie groep, hé? Na dit bezoek had de groep een paar uurtjes vrij om Straatsburg te ontdekken en wat te gaan lunchen.

Straatsburg: een reis naar de Europese hoofdstad van de democratie

Het EHRM: de rechtsprekende macht van Europa

Het Europees Hof voor de Rechten van de mens (EHRM) is een instelling van de Raad van Europa. Het EHRM behandelt klachten met betrekking tot de schending van een fundamenteel recht dat is vastgelegd in het Europese Verdrag  voor de Rechten van de Mens (EVRM), of in een van de bijbehorende protocollen. Er zijn 46 landen lid van de Raad van Europa (RvE), dus niet alleen de EU-lidstaten. Begin dit jaar is Rusland uit de Raad gezet, vanwege de invasie in Oekraïne. Het was een noodzakelijke keuze van de Raad van Europa, maar niet een zonder gevolgen. Iedereen in Rusland geniet nu niet meer de bescherming die de EVRM hen gaf en dat is zeer ernstig.
Het bezoek aan het EHRM was bijzonder. Eerst kregen we een film te zien van het ontstaan van het EHRM. Daarna hebben we een rondleiding gehad, waarbij we de welbekende grote rechtszaal konden zien.

Na de rondleiding waren we toe aan het hoogtepunt van deze trip: we gingen niet met een, maar met maar liefst twee rechters van het EHRM in gesprek. De rechters Ivana Jelić (Montenegro) en Erik Wennerström (Zweden) hadden hun agenda vrijgemaakt voor ons bezoek. En dat is bijzonder: het EHRM krijgt zo’n 40.000 zaken per jaar (!) binnen waarbij zo’n 1.000 zaken de rechters halen. Van Rechter Wennerström kregen we een korte lezing over de ‘rule of law’ en Rechter Jelić gaf uitleg over haar specialisatie: gender equality. Aan het einde vroegen we nog hoe de rechters zich tot elkaar verhouden en hoe het er achter de schermen aan toe gaat. Nou, daar wordt niet alleen heel serieus gewerkt, maar er is ook ruimte voor leuke feestjes, als we de rechters zo begrepen. Het gaf een uniek inkijkje hoe rechters werken bij het EHRM!

In de avond had iedereen ‘vrij’ en gingen diverse groepjes uiteen om Straatsburg verder te ontdekken. Of het nou een bezoek was aan de kathedraal of de lokale theewinkel, het kon allemaal.  Rechter Wennerström gaf aan in een ander leven graag tourguide geworden te zijn, en adviseerde ons de Rue D’Etudiants te bezoeken. Hier bevindt zich ook het Michelin restaurant Au Crocodile. Het verhaal gaat dat het restaurant is vernoemd naar een opgezette krokodil die een generaal uit het leger van Napoleon Bonaparte had meegenomen toen hij daar was voor een militaire operatie in Egypte en Syrië. Deze krokodil prijkt nu aan de gevel van het restaurant. Naar verluid hebben  Robert Schumanen Winston Churchill samen boven dit restaurant over de Europese samenwerking gesproken. Wellicht dat we een volgende keer bij dit restaurant ons groepsdiner organiseren…

Dag 3: de Raad van Europa en terug naar Nederland

Dag drie alweer. De dag van vertrek. Maar tussen het uitchecken in het hotel en de lange reis terug, hadden we nog een bezoek gepland staan: de Raad van Europa. Daar aangekomen, hing de Britse vlag halfstok: Queen Elisabeth II was overleden, na ruim 70 jaar koningin te zijn geweest van het Verenigd Koninkrijk.

Na de beveiliging zijn we door een zeer enthousiaste medewerker rondgeleid door het gebouw. We zijn ook in de grote zaal geweest, ofwel de ‘Debating Chamber of the Council of Europe. ’. Hier zitten de honderden vertegenwoordigers vanuit de 46 member States, die zo’n 675 miljoen Europeanen vertegenwoordigen. Indrukwekkend!

Na de rondleiding zijn we ontvangen door Jan Kleijssen, director of Information Society – Action against Crime, directorate General Human Rights and Rule of Law Hij nam ons mee in de ontwikkelingen van cybercrime, welke rol kunstmatige intelligentie (AI) speelde bij het toeslagenschandaal en sprak hij met ons over preventiemaatregelen tegen corruptie in de Tweede Kamer. Kleijssen werkt al zo’n 40 jaar voor de RvE en kon dus veel vertellen over de ontstaansgeschiedenis. Zeer interessant.

Jan Kleijssen kon ook wat vertellen over het ontstaan van de vlag van de RvE en van de EU  Anders dan bij de sterren op de vlag van de Verenigde Staten, die staan voor alle staten, heeft het aantal sterren op de Europese vlag niets te maken met het aantal lidstaten. Er zijn twaalf sterren, omdat het nummer 12 traditioneel gezien het symbool is van perfectie, compleetheid en van eenheid. De geschiedenis van de vlag gaat terug naar 1955, toen de Raad van Europa aan het bedenken was welk symbool ze wilden gaan adopteren om te gebruiken. Binnen de RvE was een wedstrijd uitgeschreven om een symbool te bedenken. Na veel discussie werd de huidige vlag gekozen: een blauwe achtergrond met twaalf gouden sterren in een cirkel. In 1983 koos het Europees Parlement voor dit symbool en in 1985 was de vlag geadopteerd door alle EU-staatshoofden en regeringen als het officiële symbool voor de Europese Unie. Sinds 1986 heeft de vlag, op symbolische wijze, alle Europese instellingen verenigd. Dus hoewel de EU en de RvE beiden de blauwe vlag met de twaalf gouden sterren als symbool voeren, zijn het echt twee aparte instellingen!

Einde van een hele geslaagde, leerzame en gezellige trip naar Straatsburg! 

Na een intensieve drie dagen, was het dan helaas alweer tijd om richting Nederland te gaan. Om 20.30 kwamen we aan op Utrecht Centraal Station.

Als reisorganisatie willen we alle deelnemers bedanken voor hun aanwezigheid en participatie tijdens onze studiereis. . Graag willen wij de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Open Universiteit bedanken voor het sponsoren van de busreis en ondersteuning bij de organisatie van de reis. In het bijzonder willen wij onze decaan Ronald Janse bedanken voor de facilitering en voor het gebruik maken van zijn netwerk en  Kirby de Bock willen wij bedanken voor het vele uitzoeken en voor de fantastische ondersteuning. Ook onze chauffeur Jacques van busvervoermaatschappij Ghielen was een topper. Hij heeft drie dagen ons voorzien van professioneel vervoer.

Dit soort studiereizen zijn uniek, maar vergen ook organisatie. Dit kan niet zonder de bestuursleden, commissieleden en vrijwilligers die dit doen uit passie en betrokkenheid. Wil jij nou in de toekomst ook zo’n studiereis meemaken of organiseren? Meld je dan aan als bestuurslid of als commissielid, want zonder onze leden kunnen we dit soort fantastische trips niet organiseren.

Namens de organisatie studiereis Straatsburg:

  • Ruth Sajet, Karina Wijmer, Mark Achterbergh-Copier; de organisatie op locatie, en
  • Anneliek Schooneman, Marjolein Buijssen en Cees Kruijf de organisatie achter de schermen.