Een rondleiding door Wolvenburg

Leestijd: 3 minuten

Een rondleiding door een ex- penitentiaire inrichting; een ervaring van het leven van gedetineerden in de periode 1856-2014

Vrijdagmiddag 24 februari jl. stond Karina, één van de organisatoren van dit event, ons op te wachten bij de ingang van het Wolvenplein. Na een welkom ontvangst van de gids, kwamen we eerst in het gedeelte waar bewakers en directie hadden gewoond.

Wolvenburg is een monumentaal pand: niet alleen de buitenkant van het gebouw moet in oude staat blijven, maar ook de cellen. Hierdoor konden wij de sfeer proeven van het leven van gevangenen in de periode 1856-2014. Ook deze foto op de muur gaf ons een goede indruk van de situatie.

Tekst op de foto: Op het bolwerk aan de singel staat de oudste cellulaire gevangenis van ons land. De hoge stenen ommuring langs het water is nu nog een weerbarstige afspiegeling van de isolatie van gevangenen. Misschien lijkt het of de tijd hier heeft stilgestaan maar alles is in beweging. Het leven laat zich niet meer vangen. De poort wordt wagenwijd open gezet, de muur voorzien van doorkijkjes om contact te maken met de buurt en nieuwsgierig te maken.


Vanaf 1856 kregen gevangenen een kap over hun hoofd. Dit was om te voorkomen dat ze elkaar konden zien. We hebben een foto gezien van een gevangene van zo’n kap op. Duidelijke werd dat er alleen twee gaatje in zaten om doorheen te kijken. Gevangenen zaten met meerdere personen in één cel. Voor bewakers was er het ‘kruispunt’ waar zij de gevangenen goed in de gaten konden houden. Nu is op die plek dit schilderij geplaatst.

Eenzame opsluiting zorgde voor veel psychische klachten bij de gevangenen. Ze werden vaak ‘krankzinnig en het was voor hen bijna niet mogelijk was om een normaal leven te leiden in de maatschappij na hun gevangenschap. Wetgeving werd aangepast, waardoor elke gevangene een eigen cel kreeg. Rond 1970 was er opnieuw een versoepeling van de wetgeving, wat ertoe leidde dat er doucheruimten, huiskamers en sportzalen werden gemaakt voor  de gevangenen en het mogelijk was om gedurende hun tijd in gevangenschap  onderwijs te volgen.

Het gebouw was goed afgesloten. Ontsnappen uit de cel was bijna niet mogelijk.. Als  gevangenen wel wisten te ontsnappen, moesten zij eerst over een muur klimmen en konden zij alleen via het water rondom het gebouw aan land komen. Tegen die tijd dat ze naar de overkant waren gezwommen, stond een bewaker hen op te wachten en belandde ze weer terug in hun cel.

Gevangenen konden één keer per dag een half uurtje gebruik maken van deze luchtruimte.
Het gebouw bestaat uit drie vleugels, drie verdiepingen met ongeveer 124 cellen.

Voor ons was er één cel geopend die we mochten bezoeken. Een hele ervaring: een kleine koude ruimte van ongeveer 7m2, klein raampje, een bed, een kast, een wastafel en een toilet.

Vanwege bezuinigingen, een overschot aan cellen in Nederland en andere vormen van gevangenschap (vb. enkelband) is het Wolvenplein in 20214 gesloten.

Nu gebruiken particulieren de cellen als werkruimte. Tijdens ons bezoek waren de meeste cellen gesloten, zodat mensen er rustig kunnen werken. De gemeente Utrecht en de eigenaar van het pand zijn met omwonenden in gesprek over herbestemming van het pand en het terrein.

Nadere informatie

Wil je meer weten over Wolvenburg? Neem dan eens kijkje op de website www.wolvenburgutrecht.nl/gevangenis-wolvenplein-historie/