Bezoek Rechtbank Utrecht op 9 juni 2026: een hectische, leerzame ochtend

Leestijd: 6 minuten

 

Op een wat grauwe dinsdagochtend vertrokken er acht AJV leden verspreid over het hele land richting Utrecht om een bezoek aan de wrakingskamer met elkaar af te leggen. Ben je benieuwd hoe de voorbereidingen gingen, hoe rechtbankzittingen verliepen, wat wij die ochtend allemaal hebben beleefd en geleerd? Lees dan verder.

De zoektocht naar het vinden van een zitting van de wrakingskamer

Thomas, één van onze actieve leden, had zich helemaal verdiept in de mogelijkheden om een rechtbank bezoek af te leggen. Hij kwam met het voorstel om naar een zitting van de wrakingskamer in Den Haag te gaan. Hij had de contacten gelegd met de rechtbank en bestuurslid Janneke een oproep geplaatst op onze website. We kregen van de rechtbank kort van tevoren de mededeling dat de zitting op de geplande dag in Den Haag niet door. Snel ging Thomas op zoek naar een alternatief. Het werd de wrakingskamer in Utrecht. Aangezien het op een andere dag was, kon het bestuurslid Janneke, die had meegeholpen met de voorbereidingen en er graag bij wilde zijn, niet aanwezig zijn. Bestuurslid Lea (ik dus) verving haar. Of dat zo verstandig was, lees je verderop.

Wachten op elkaar was niet voor iedereen een succes

De zitting startte om 10:45 uur. Om ervoor te zorgen dat we allemaal op tijd binnen waren en door de beveiliging, spraken we om 10:15 uur af voor de ingang van de Rechtbank Utrecht. Eén van de leden had problemen met het openbaar vervoer en het vinden van de locatie. Gelukkig hadden we via whatsapp contact. Thomas en de deelnemer wisselden berichten uit, zelfs met foto’s erbij, maar het mocht niet baten. De deelnemer kon niet op tijd bij de rechtbank zijn en besloot weer naar huis te gaan. De rest ging naar binnen.

Door de bewakingspoortjes liep bijna fout af

Als eerste moesten we door het bewakingspoortje. We mochten onze spullen in een bakje leggen. Dat werd net als bij de douane helemaal gescand. Ik dacht grappig te zijn door aan één van de leden te vragen ‘moet je hier nou je pistool in leggen?’ De deelnemer vond dit alles behalve grappig en zei ‘Lea dat moet je niet zeggen, ze zijn hier heel streng en het is serieus werk.’ Daarna volgde er een verhaal over zijn ervaring in het buitenland, waarbij de deelnemer aanhaalde een TV reportage over Israel waarbij iemand door een grappige opmerking werd afgevoerd en vastgehouden. Daarna moesten we nog door het poortje zelf. Dat ging bijna weer niet goed bij mij. Het balkje sprong op rood, maar gelukkig mocht ik toch naar binnen. Alles was dus uiteindelijk toch nog goed gekomen.

Wat zou gebeuren tijdens een zitting bij de wrakingskamer?

Wij vervolgden onze ‘reis’ richting de juiste kamer. Bij de balie verwezen ze ons naar de 1e etage waar wij werden opgevangen door twee allervriendelijkste bodes. Later volgt meer over hun behulpzaamheid. Aangezien de zitting nog niet was begonnen, gingen we met elkaar in de ‘wachtruimte’ zitten, waar één van onze andere trouwe leden al in de ruimte zat. Hij kwam van ver, met het openbaar vervoer en had er waarschijnlijk niet op gerekend dat het zo’n grauwe dag zou worden, want hij had zijn korte broek aan gedaan. Dat mocht de pret niet drukken, want hij sprak volop en we namen er een warm kopje koffie en thee bij. Tijdens het wachten leerden we elkaar wat beter kennen en fantaseerden over hoe zo’n zitting bij de wrakingskamer zou verlopen. Zou de rechter die ‘gewraakt’ wordt een advocaat mee nemen? Hoe zou het gesprek verlopen? Hoe zit het ook al weer met wraken? Voor de meeste van ons die bijvoorbeeld onlangs de minor Rechtswinkel hebben gevolgd zit het nog vers in het geheugen, maar voor de andere lezers nog even in het kort waar het om gaat. Een rechter moet onafhankelijk en onpartijdig zijn (art. 17 Gw en art. 6 EVRM). Als een rechter zelf van mening is dat hij niet onpartijdig is, dan kan hij of zij zich terugtrekken. Als een eiser of verweerder/ verdachte van mening is dat de rechter niet onpartijdig is, kan hij of zij de rechter ‘wraken’. De zaak wordt dan voorgelegd aan de wrakingskamer. Wil je nog meer weten?

Kijk dan op www.rechtspraak.nl/themas/wraking-en-verschoning/procedure-om-de-rechter-te-wraken

Wrakingskamer: was de veroordeelde wel op het juiste adres?

De zitting van de wrakingskamer verliep vrij vlot. Het ging om uitspraken van de rechter in tussenvonnis. De gewraakte rechter was niet aanwezig. De schriftelijk ingediende argumenten van de verdachte werden doorgenomen evenals de reactie van de gewraakte rechter. Aangezien de verdachte in de zaak of beter gezegd de veroordeelde in het tussenvonnis voor ons zat was hij moeilijk te verstaan. Wel werd duidelijk dat hij de wet erop had nageslagen want hij benoemde een artikel 300 [Waarschijnlijk referende aan https://strafrechtzaken.nl/geweld/mishandeling-art-300-sr/].

De onderliggende zaak had hij toegegeven en betwiste hij niet. Eén van de rechters stelde de vraag ‘gaat het u om het besluit van de rechter?’ Deels wel, deels niet, was min of meer zijn antwoord, echter daar leek het uiteindelijk volgens ons wel op. Eigenlijk had de veroordeelde van het tussenvonnis dan een andere weg moeten bewandelen en in hoger beroep moeten gaan tegen de uitspraak en zijn ‘bezwaren’ niet moeten voorleggen aan de wrakingskamer. Zijn argument was dat de kostenveroordeling [tot nihil] in het tussenvonnis ook van inkleuring blijk geeft door de rechter. De voorzitter van wrakingskamer vroeg vooral door en typeerde dat de rechter dit moest adresseren van de wet en als zaken ter zitting kwamen. Aan het eind van de zitting meldde de voorzitter dat de kamer zich ging beraden over hun uitspraak. Helaas weten wij dus niet wat het besluit gaat worden. Al met al stonden we na 15 minuten alweer buiten. We keken elkaar aan en dachten ‘wat nu?’ Iedereen is toch niet naar Utrecht gekomen om na 15 minuten weer naar huis te gaan? Daar kwamen de attente bodes weer in beeld.

Behulpzame bodes: we konden naar de politierechter

Imsook heeft bij hen geïnformeerd of wij een andere zitting mochten bijwonen. Dat was gelukkig het geval. Wij konden naar de politierechter. Daar stonden vele zaken op de rol. We gingen naar binnen samen met een grote groep middelbare scholieren en hun docent. De officier van justitie, een rechter en een griffier zaten al op hun post toen we entree maakten. Wij hebben drie zaken bijgewoond.

Een vals rijbewijs aan de politie tonen terwijl verdachte een echt rijbewijs had

De eerste zaak betrof een Servische verdachte die een vals rijbewijs had gebruikt. Hij werd met een vriend van hem aangehouden, omdat zij vriend een strafbaar feit had gepleegd. Hij moest mee met de politie. Aangezien zijn vriend de auto bestuurde vroeg de politie aan hem ‘kan jij de auto meenemen?’ In het politierapport stond dat de verdachte een rijbewijs liet zien en zei dat hij zelf les geeft. De dienstdoende politie zag gelijk dat het een vals rijbewijs was. De verdachte kreeg handboeien om en werd net als zijn vriend ‘afgevoerd’. Tijdens de zitting die wij bijwoonden werd gemeld dat de verdachte toegaf dat hij een vals rijbewijs had. Het vreemde was dat hij ook in bezit was van een echt rijbewijs. Waarom hij het valse rijbewijs liet zien, is voor ons nog een raadsel. Punt waar de verdacht over in gesprek ging was onder andere dat hij werd geboeid. Hij vond dat niet nodig en kreeg daarin gelijk van de rechter. Nadat een ieder zijn woordje had gedaan, deed de rechter gelijk uitspraak. Meneer kreeg een taakstraf van 40 uur en maand gevangenis voorwaardelijk.

AJV leden in gesprek met rechter en officier van justitie

Nadat advocaat, verdachte met zijn begeleider en de scholieren de zaal hadden verlaten, bleven wij zitten in de hoop dat we nog in gesprek konden met de rechter en de officier van justitie. Dat was het geval. Ondanks dat de zitting was uitgelopen, mochten wij een vraag stellen. Nou, die kans liet ik natuurlijk niet voorbij gaan. Zij vroeg aan de rechter ‘Is deze verdachte ook niet strafbaar omdat hij een vals rijbewijs heeft?’ De officier van justitie vertelde dat dit inderdaad het geval is, maar dat dit strafbare feit geen onderdeel uitmaakt van datgene waar de verdachte voor veroordeeld werd. Ook andere AJV leden stelden hun vragen. De griffier belde de bodes met het verzoek om de verdachte van de volgende zaak naar binnen te halen. Zij was er niet.

Een zitting zonder aanwezigheid van de verdachte

De zitting startte dus zonder verdachte. Het betrof een mevrouw die op heterdaad was betrapt van het gebruik van lachgas. Zij zat samen met haar vriend in een hotel. De medewerkers van het hotel hoorden geluiden die erop wezen dat er lachgas werd gebruikt. Zij schakelden de politie in, die direct de hotelkamer binnen traden. Nu weten wij natuurlijk allemaal dat de politie niet zomaar mag binnentreden, echter in dit geval was dat wettelijk gezien wel toelaatbaar. Nadat de officier van justitie zijn betoog had gehouden en vragen van de rechter beantwoord, volgde de uitspraak. Bijzondere was dat er ook rekening werd gehouden met de situatie van de verdachte. Zij had geen inkomen en geen vaste verblijfplaats (zij had de uitnodiging wel voor ontvangst getekend, dus had er wel kunnen zijn) en was al eerder veroordeeld voor soortgelijke ‘vergrijpen’. De rechter besloot om haar geen gevangenisstraf te geven, vanwege haar persoonlijke omstandigheden. Na deze uitspraak hebben wij nog één zitting van de politierechter bijgewoond en gingen allen weer naar huis.

Rechtbankbezoeken voor herhaling vatbaar

We kijken positief terug op een zeer leerzaam bezoek bij de Rechtbank Utrecht. Voor herhaling vatbaar. Het bestuur en Thomas hebben al wat plannen bedacht. Tijdens onze ALV in november (of misschien eerder) hoor je hier meer over. Hou onze nieuwsbrieven dus goed in de gaten!