Vier agenten, zeventien getuigen en drie auto’s te veel

Leestijd: 5 minuten

Rondje Rechtspraak #1 — rechtbank Utrecht, dinsdag 11 augustus 2026

Zes AJV-leden, drie zittingen, één dag. Het Rondje Rechtspraak is begonnen, en het eerste bezoek leverde meteen op waar geen collegezaal tegenop kan: een advocaat die de politie voor wil zijn, een verdachte die één dag later vrijkomt door papierwerk, en een tussenpersoon wiens enige getuige niet meer leeft.

De ochtend: waar een wraking níét over gaat

De dag begon met een zitting waar we wellicht niet bij hadden mogen zijn. In de agenda stond “besloten” en daarna “digitaal”, dus we hadden ons erbij neergelegd geen wrakingskamer. Eén van ons vroeg het ter plekke voordat we als groep binnen waren, en tot onze verbazing mocht het alsnog. De minderjarige om wie het ging was niet aanwezig; misschien gaf dat de doorslag. Anders dan bij ons vorige bezoek aan de wrakingskamer zat de gewraakte rechter er dit keer zelf bij.

Het ging om een vader die vond dat de familierechter in zijn zaak partijdig was. Hij procedeerde zonder advocaat en kwam opvallend goed uit zijn woorden. Voorbeelden had hij in overvloed, bewijs nauwelijks. Wat hij vooral schetste was een keten: als deze rechter hierin meegaat, werkt verzoek van de dochter door in de partneralimentatie claimde hij, dan moet ik mijn woning uiteindelijk verlaten, en dan raak ik ook het contact met mijn andere kind kwijt. Het lukt hem dat wel drie keer te laten terugkomen, toen hij daar aankwam tweede keer, viel hij even stil en emotioneler.

De voorzitter gaf hem de tijd, vroeg door en toonde begrip — en stipte daarna aan waar een wraking werkelijk over gaat. Niet of de uitkomst eerlijk voelt. Niet of de procedure de afgelopen jaren goed is verlopen. Niet of met integrale blik bekeken of het betoog hout sneed. Uitsluitend: was déze rechter in déze zaak partijdig? Dat onderscheid bleek het moeilijkste deel van de hele ochtend, en het is precies waar een procespartij zonder advocaat op stukloopt: wie zijn hele geschiedenis wil laten wegen, krijgt één smalle vraag terug. De toehoorder resp. getuige, de familierechter hield zich feitelijk, kort en zakelijk, op vragen van wrakingskamervoorzitter, als vervolg op het schriftelijke verweer.

Vervolgens was de zaak ten einde en iedereen werd gevraagd de zaal te verlaten, voorzitter vroeg ook ons dat te doen. De vader vroeg buiten de zaal even geïnteresseerd waarom wij er waren. Studie(vereniging).

De middag: zeventien getuigen, en een advocaat die de politie voor wil zijn

De tweede zitting begon met wachten. Eerste beide sterke advocaten, de officier en rechters en wij. Toen gebeurde er tijd niks, totdat beide verdachten één voor één werden binnengebracht, gescheiden van elkaar, elk geflankeerd door twee agenten — vier in totaal. Pas daarna kon de meervoudige strafkamer aan een pro-formazitting beginnen: geen inhoudelijke behandeling, maar de tussenstand. Op de tenlastelegging stonden drie feiten:

  • bereiding, handel, vervoer en bezit van cocaïne op 1 mei in Amersfoort, Nijkerk en Den Haag;
  • bereiding, handel, vervoer en bezit van cocaïne, amfetamine en 3-MMC in Amersfoort, Nijkerk, Nieuwegein en Utrecht;
  • deelname aan een criminele organisatie met het oogmerk de Opiumwet te overtreden, in Amersfoort en Nijkerk.

De advocaat van de eerste verdachte deed vervolgens een verzoek na een lang betoog waar de rechter hoorbaar van opkeek: hij wilde zeventien getuigen horen, en wel vóórdat de politie ze zou spreken. Niet omdat hij dacht dat de politie hen zou beïnvloeden, legde hij uit — maar omdat getuigen in dit soort zaken later bijna altijd verklaren dát ze beïnvloed werden, volgens hen. Wie er als eerste bij is, heeft de schoonste verklaring in handen. De rechter noemde het opvallend proactief. Uit het subsidiaire en uiterst subsidiaire verzoek bleek intussen dat de advocaat er zelf ook niet echt op rekende.

Terecht, zo bleek. Na anderhalf uur behandeling en twintig minuten schorsing wees de kamer alle onderzoekswensen af.

Voor de hoofdverdachte was de uitkomst negatief. Hij blijft vast. Dat het volgens zijn eigen advocaat 2027 wordt voordat de zaak inhoudelijk wordt behandeld, hij zijn moeder moest ondersteunen en meer, hielp hem niet; een schorsingsrapport kwam er evenmin. Het recidiverisico woog zwaar, met veroordelingen voor drugsdelicten in 2021 én in 2025.

De medeverdachte — ouder, en met niet meer dan een taakstraf op zijn naam — mocht wél naar huis, onder voorwaarden: geen strafbare feiten plegen en geen contact met de ander. Drie dingen gaven de doorslag: er lagen voor hem geen uitvoerende onderzoekswensen, alleen formeel gestelde wensen van het Openbaar Ministerie, volgens betoog van zijn advocaat; hij had werk en kon daar direct naar terug; en zijn thuissituatie woog mee, met drie kinderen van elf, vijf en twee en een partner die in de kinderopvang werkt en daarvoor al van baan had moeten wisselen. Eén detail bleef hangen: het benodigde papierwerk kon die middag niet meer rondkomen volgens de rechtbankvoorzitter. Deze vertelde meteen tijdens de beslissing dat hij pas de volgende dag vrij zou komen.

De laatste zaak: drie auto’s en een toezegging die niemand meer kan bevestigen

Voor de zitting van half twee bleek de zaal te klein — vijf plaatsen, waarvan er al vier bezet waren door de zaak zelf. De bode ging speciaal voor ons bij de rechter om een grotere zaal vragen en bleek later gevolgen te hebben, een niet werkende geluidsinstallatie, maar hinderde ons niet. Een deel van de groep week ondertussen uit naar bestuursrecht, op eigen initiatief.

Wat volgde was het meest menselijke uur van de dag. Een assurantietussenpersoon tegenover ASR, de verzekeraar met wie hij jarenlang samenwerkte. ASR had de samenwerking beëindigd en, ingrijpender nog, wilde een integriteitsmelding doen.

De aanleiding: hij had drie auto’s — op een portefeuille van zo’n zestienduizend — ondergebracht op een zogenoemde garageverzekering. ASR kwam er achteraf achter. Hij erkende de fout en zijn advocaat noemde die zelf ernstig, maar bestreed dat er sprake was van fraude of van opzet tot misleiding. Een van zijn verklaringen: een senior risk manager van ASR, met wie hij jarenlang zijn zaken besprak, had hem laten weten dat het zo kon. Die man is inmiddels overleden. In de documentatie staat er niets over. ASR bracht daartegen in dat de betrokken medewerker sowieso niet in de positie was om polisvoorwaarden uit te leggen en ook dat pas nu meekwam, niet in eerdere gesprekken.

Zo ging het punt na punt: hij had bij elk detail een verklaring, en bij elk detail stond die verklaring nergens op papier of leidde tot nieuwe vragen. Ook dat hij in die periode privé zwaar zat, kwam nu pas ter tafel — niet eerder in de gesprekken, niet in de stukken.

Waar het werkelijk om draait, staat in geen enkel dossierstuk: blijft de registratie in het Extern Verwijzingsregister staan, dan kan hij acht jaar lang nergens meer terecht als financieel intermediair. Zijn vordering is dan ook niet dat de rechter hem gelijk geeft, maar dat de registratie wordt bevroren totdat de bodemrechter zich erover heeft gebogen — met nog meer inzage in de stukken waarop het besluit stoelt. Wilde bandopnames verkrijgen, want daarom zou kunnen worden aangetoond van enkele verklaringen. ASR bracht in dat al transcriptie was en liet beetje in midden waarom ze dat (al) niet deden. Advocaat haalde veelvuldig diverse AVG artikelen aan.

Rechter en griffier bleven doorvragen, detail na detail. Op sommige momenten leek de rechter echt te blijven onderzoeken en nam lange pauzes voor vragen die hij stelde, in samenhang. Dat was meteen het leerpunt van de dag: een kort geding is van alles, maar niet kort. Plus hier was smenhang van data, gespreksverslagen en uitspraken juist wel heel relevant. Uitspraak op 25 augustus.

Om kwart voor vier stonden we buiten — later dan gedacht. Op het station is er met een aantal mensen onder het genot van een drankje nog lang nagepraat.

Ben jij er de volgende keer bij? Zaterdag 12 september, Den Haag, tijdens de Week van de Rechtsstaat.